Negasz

Negasz – miejsce, w którym historia pierwszej hidżry pozostaje żywą częścią pamięci zbiorowej. Niewiele miejsc w Rogu Afryki skupia w sobie tak gęstą warstwę znaczeń historycznych, religijnych i kulturowych. Zrozumienie Negaszu oznacza wejście w relację z krajobrazem, w którym odległa przeszłość i teraźniejszość są ze sobą nierozerwalnie splecione.

Miejsce, w którym historia Pierwszej Hidżry pozostaje żywą opowieścią.
Negasz zajmuje wyjątkowe miejsce w najwcześniejszych dziejach islamu. Zgodnie z tradycją islamską i etiopską to właśnie tutaj schronienia szukała grupa pierwszych wyznawców proroka Muhammada, uciekających przed prześladowaniami w Mekce. Król Aksum – znany w źródłach arabskich jako al‑Nadżaszi – jego gościnność stała się trwałym symbolem międzyreligijnej solidarności.
To wydarzenie, znane jako Pierwsza Hidżra, jest jednym z najwcześniejszych momentów w historii islamu, kiedy muzułmanie szukali ochrony poza Półwyspem Arabskim. W lokalnej pamięci nie jest odległą opowieścią – jest głęboko wpisane w krajobraz: w stary meczet, we wzgórza z pozostałościami dawnej osady na zachodzie oraz w miejsca związane z an‑Nadżaszim i Towarzyszami Proroka.
Współczesny kompleks sakralny – obejmujący meczet, mauzoleum al‑Nadżasziego oraz cmentarz z (częściowo symbolicznymi) grobami Towarzyszy – znajduje się przy głównej drodze. Został poważnie uszkodzony podczas ostatniej wojny domowej, a następnie odnowiony przez Turecką Agencję Współpracy i Koordynacji (TİKA). Historyczna osada leżała jednak dalej na zachód, na wzgórzach górujących nad doliną. Te dwie warstwy – współczesne centrum sakralne i starszy krajobraz osadniczy – wspólnie kształtują dzisiejsze rozumienie Negaszu.
Ta opowieść wciąż żyje w Negaszu. Jest przekazywana w domach, wspominana w modlitwach i obecna w codziennym współistnieniu chrześcijan i muzułmanów. Otaczający krajobraz sakralny tworzy przestrzeń, w której historia, pamięć i wspólnota splatają się ze sobą.
W maju 2026 roku Negasz został wpisany na Listę Wstępną UNESCO, co podkreśla jego wyjątkowe znaczenie historyczne, kulturowe i duchowe.
Negasz jest także miejscem badań projektu NeGaSh, który łączy archeologię i etnografię, aby zrozumieć, jak pamięć, materialne ślady, praktyki religijne i powojenna odbudowa współtworzą ten krajobraz.
Zrozumienie Negaszu wymaga wsłuchania się w jego opowieści, badania materialnych śladów przeszłości i dostrzeżenia, w jaki sposób przeszłość i teraźniejszość nieustannie się tu przenikają.